«بازتاب تاریخ فرهنگی و اجتماعی مسلمانان در سفرنامة ابن جبیر»، نویسندگان: مهدی یعقوبی محمدجواد یاوری سرتختی

بازتاب تاریخ فرهنگی و اجتماعی مسلمانان در سفرنامة ابن جبیر

سفرنامه ها از جمله منابع مهم در بررسی وضعیت فرهنگی و اجتماعی دوره های تاریخی به شمار می روند. سفرنامة ابن جبیر در زمرة این منابع مهم است. سفر ابن جبیر، عالم سنی مذهب اهل اندلس، در نیمه دوم قرن ششم هجری، به قصد انجام مناسک حج، از غربی ترین منطقة جهان اسلام در آن تاریخ، یعنی اندلس، به مرکز جهان اسلام، گام مهمی در جهت معرفی وضعیت فرهنگی و اجتماعی مسلمانان در قرن ششم قمری به حساب می آید. وی در مسیر خود، ابتدا به سرزمین مصر رفت، سپس به حجاز رسید. او پس از اعمال حج، از سرزمین عراق و شام دیدن کرد. بازدید وی از جزیرة سیسیل و شرح ماوقع آن از جملة قدیمی ترین گزارش ها از آن منقطه است که تحت حکومت مسیحیان اروپا اداره می شد. مسئلة مهم این است که با توجه به سفرنامة ابن جبیر، آیا می توان وضیعت فرهنگی و اجتماعی مسلمانان آن دوره را به دست آورد؟ همچنین وضعیت شیعیان و شرایط زندگی آنان، اوضاع مسلمانانی که در آن مناطق مسیحی نشین سکونت داشتند و میزان تأثیر دیدگاه مذهبی ابن جبیر در نقل مطالب کتاب چگونه است؟ متن پیش رو با هدف پاسخ گویی به سؤالات مذکور سامان یافته است. وضعیت فرهنگی و اجتماعی مسلمانان به صورت عموم و شیعیان به طور خاص در سفرنامة ابن جبیر منعکس شده است. همچنین دربارة شیعیان نیز گزارش های جالب توجه – هرچند گاهی همراه با تعصب – در کتاب آمده است.

منبع: تاریخ اسلام در آیینه پژوهش سال سیزدهم بهار و تابستان 1395 شماره 1 (پیاپی 40)

بیشتر بخوانید

«سفرنامه مکه معظمه»، میرزاعبدالحسین‌خان افشار ارومی، به‌کوشش رسول جعفریان

قسمت هایی از کتاب سفرنامه مکه معظمه (لذت متن) چنین می گوید بنده حقیر حاجی عبدالحسین خان افشار ارومی: بعد از مرخصی…

بیشتر بخوانید

«جهانگردان مسلمان»(در دوره میانی)، زکی محمدحسن، ترجمهٔ عبدالله ناصری‌طاهری

در گسترة علوم، «جغرافیا» یکی از دانش‌هایی است که دوره‌های مختلفی را گذرانده و تکامل یافته که در این تکامل، دانشمندان مسلمان…

بیشتر بخوانید

«کُرد در سفرنامه‌ها» (از صفویه تا پایان پهلوی)، فرامرز آقابیگی

کتاب «کُرد در سفرنامه‌ها»، سعی دارد کُردهای ایران را در بازة زمانی مشخصی (از صفوی تا پایان پهلوی) بر مبنای سفرنامه‌نویسان داخلی…

بیشتر بخوانید

© طبق قانون کپی رایت تمامی حقوق مربوط به این سایت محفوظ می باشد و فقط انتشار آن با ذکر لینک بلامانع است.